Кніжна-дакументальная выстава «Летапісцы народнага лёсу»

29 студзеня 2026 года ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі адкрыўся сумесны з Нацыянальным архівам Рэспублікі Беларусь (далей – НАРБ) выставачны праект «Летапісцы народнага лёсу», прымеркаваны да 105-годдзя з дня нараджэння класікаў беларускай літаратуры Івана Мележа (1921 – 1976) і Івана Шамякіна (1921 – 2004).

Творчасць Івана Мележа і Івана Шамякіна па праве лічыцца народным здабыткам. Пісьменнікі нарадзіліся ў адзін год, перажылі Вялікую Айчынную вайну, сталі сведкамі і летапісцамі складаных гістарычных падзей, але іх творчыя шляхі і мастацкія сродкі, пры ўсёй агульнасці тым, мелі свае унікальныя рысы. Іх раманы і аповесці не губляюць актуальнасці праз дзесяцігоддзі, застаючыся важнымі для кожнага пакалення беларусаў.

У экспазіцыі прадстаўлены копіі дакументаў з фондаў НАРБ, якія сведчаць аб іх надзвычай актыўным і шматгранным дзейнасці і грамадска-палітычным жыцці: Пастанова ЦК КПБ і Савета Міністраў БССР аб прысуджэнні Дзяржаўных прэмій БССР; Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР аб прысваенні I.П.Мележу ганаровага звання Народнага пісьменніка БССР у 1972 г.; Пастанова Вярхоўнага Савета Беларускай ССР аб абранні І.П.Шамякіна Старшынёй Вярхоўнага Савета Беларускай ССР; асабістая справа І.П.Шамякіна, і іншыя дакументы. Многія матэрыялы дэманструюцца ўпершыню.

Літаратурная дзейнасць не была адзінай сферай для самарэалізацыі І.Мележа і І.Шамякіна. Пісьменнікі паспяхова спалучалі творчасць з высокімі дзяржаўнымі пасадамі і працай у якасці народных дэпутатаў, уласным прыкладам і моцным словам будавалі падмурак незалежнай Беларусі. Асаблівую ролю класікі адыгралі ў станаўленні беларускай культуры, займаючы адказныя пасады ў кіраванні Саюза пісьменнікаў БССР, а таксама працуючы ў найбуйнейшых выдавецтвах рэспублікі.

Цэнтральнае месца ў экспазіцыі займаюць кнігі, якія апавядаюць пра каханне, чалавечнасці, гонар і Айчыну. Сярод экспанатаў можна ўбачыць рэдкія прыжыццёвыя выданні такіх шэдэўраў беларускай літаратуры, як «Глыбокая плынь», «Трывожнае шчасце, «Сэрца на далоні», «Гандлярка і паэт», «Палеская хроніка», «Мінскі напрамак» і многія іншыя, з густам аформленыя і ілюстраваныя знакамітымі мастакамі. Найкаштоўнейшымі экспанатамі з’яўляюцца кнігі з аўтографамі творцаў.

Творчая спадчына Івана Мележа і Івана Шамякіна стала невычэрпнай крыніцай натхнення для беларускага кінематографа. Шматлікія творы класікаў ляглі ў аснову культавых фільмаў, якія склалі залаты фонд нацыянальнага кінамастацтва. У экспазіцыі дэманструюцца рэжысёрскія сцэнары да фільмаў «Людзі на балоце» Віктара Турава, «Глыбокая плынь» Маргарыты Касымавай і Івана Паўлава, «Вазьму твой боль» Міхаіла Пташука, якія дазваляюць прасачыць шлях ператварэння літаратурнага слова ў жывыя экранныя вобразы.

1. Афіша выставы «Летапісцы народнага лесу»

2. Загадчык аддзела НАРБ М.А.Старасценка знаёміць з выставай работнікаў архіва

3. Загадчык аддзела НАРБ М.А.Старасценка знаёміць з выставай работнікаў архіва

4. Архіўныя дакументы на выставе «Летапісцы народнага лёсу»

5. Архіўныя дакументы на выставе «Летапісцы народнага лёсу»

6. Архіўныя дакументы на выставе «Летапісцы народнага лёсу»

7. Архіўныя дакументы на выставе «Летапісцы народнага лёсу»