Трэці форум PRO.EDO-2026 «Развіццё электроннага дакументазвароту ў Рэспубліцы Беларусь» адбыўся 15 мая 2026 г.

Мерапрыемства сабрала прадстаўнікоў дзяржаўных органаў, бізнес-супольнасці, натарыята і ўдзельнікаў лічбавых пераўтварэнняў для абмеркавання ключавых пытанняў пераходу да лічбавай дзяржавы, дзе паўсядзённае жыццё, эканоміка, права і кіраванне функцыянуюць з апорай на лічбавыя платформы і электронныя механізмы.

Дэпартаментам па архівах і справаводству Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь у рамках форуму была арганізавана асобная секцыя «Сучасныя мадэлі электроннага архіва і захаванасці электронных дакументаў».

У рабоце секцыі прыняў удзел 91 чалавек: прадстаўнікі рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, дзяржаўных архіўных устаноў.

У рэгіянальных студыях у рэжыме онлайн былі падлучаныя прадстаўнікі абласных дзяржаўных архіваў.

Мадэратарам секцыі выступіў дырэктар Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь А.Л.ВОІНАЎ

У рамках секцыі былі вылучаныя чатыры асноўных блока.

Электронныя архівы: этапы развіцця, праблемы і перспектывы (дзяржаўнае, ведамаснае і аператыўнае захоўванне электронных дакументаў).

Заканадаўства і патрабаванні: сучасныя падыходы да стварэння і аператыўнага захоўвання электронных дакументаў (вопыт Беларусі і Расіі).

Практыка ўкаранення ў арганізацыях: арганізацыя электроннага дакументазвароту і перадача дакументаў у электронны архіў на прыкладах Міністэрства эканомікі і ДВА «Белэнерга».

Развіццё дзяржаўных архіваў у лічбавую эпоху: падыходы да кіравання і захавання лічбавых матэрыялаў на прыкладзе Беларускага дзяржаўнага архіва кінафотафонадакументаў і Занальнага дзяржаўнага архіва ў г.Маладзечна.

Удзельнікі разгледзелі тэму ў фармаце комплекснага абмеркавання актуальных задач лічбавага архівавання, уключаючы развіццё электронных архіваў, заканадаўчыя патрабаванні і практычныя падыходы да забеспячэння захаванасці электронных дакументаў.

Асаблівы акцэнт у дыскусіі быў зроблены на:
неабходнасці строгага выканання патрабаванняў на этапах стварэння, фарміравання і захоўвання электронных дакументаў;
пытаннях забеспячэння аператыўнага і пастаяннага захоўвання электронных рэсурсаў Нацыянальнага архіўнага фонду;
ролі інфармацыйных сістэм у падтрыманні ўліку і доступу да дакументаў;
развіцці сучасных лічбавых падыходаў, уключаючы прымяненне тэхналогій штучнага інтэлекту ў архіўнай дзейнасці.

Па выніках секцыі ўдзельнікі адзначылі, што эфектыўнае развіццё электронных архіваў магчыма толькі пры ўзгодненай працы па трох напрамках: нарматыўнай базе, тэхналагічнай гатоўнасці і якаснай арганізацыі працэсаў захоўвання, якія забяспечваюць захаванасць і даступнасць электронных дакументаў на працяглы тэрмін.

На секцыі прагучалі даклады:

«Электронныя архівы: этапы развіцця, праблемы і перспектывы» (ЛЕДАЎСКАЯ Вольга Аляксандраўна, першы намеснік дырэктара Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь);

«Сучасныя патрабаванні да стварэння і аператыўнага захоўвання электронных дакументаў» (РЫБАКОЎ Андрэй Яўгенавіч, дырэктар установы «Беларусь навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы», кандыдат гістарычных навук);

«Электронныя дакументы: праблемы, перспектывы і рашэнні ў Расійскі Федэрацыі» (КЮНГ Павел Аляксеевіч, дырэктар Усерасійскага навукова-даследчага інстытута дакументазнаўства і архіўнай справы, кандыдат гістарычных навук (онлайн);

«АІС Ведамасны архіў-дзейсны інструмент ведамаснага захоўвання электронных дакументаў» (ЕЎСТРАТОЎСКАЯ Ірына Аляксандраўна, намеснік аддзела продажаў і абслугоўвання кліентаў РУП «Нацыянальны цэнтр электронных паслуг»);

«Удасканаленне сістэмы электроннага дакументазвароту і арганізацыя архіўнага захоўвання электронных дакументаў у ДВА «Белэнерга» (ПАНФІЛЕНКА Вікторыя Анатольеўна, начальнік упраўлення кантролю і справаводства апарата кіравання дзяржаўнага вытворчага аб’яднання электраэнергетыкі «Белэнерга»);

«Арганізацыя электроннага дакументазвароту ў Міністэрстве эканомікі: шлях ад стварэння да перадачы ў электронны архіў »(ЛАТУШКІН Іван Віктаравіч, начальнік Галоўнага ўпраўлення кантролю і справаводства Міністэрства эканомікі);

«Забеспячэнне пастаяннага захоўвання электронных дакументаў Нацыянальнага архіўнага фонду» (СТУКАНАВА Алена Аляксандраўна, намеснік дырэктара дзяржаўнай установы «Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь»);

«Кіраванне аўдыёвізуальнай спадчынай у лічбавую эпоху: сістэмная інтэграцыя сучасных тэхналогій у працэсы ўстановы» Беларускі дзяржаўны архіў кінафотафонадакументаў» (ГАНЧАР Андрэй Мікалаевіч, дырэктар установы «Беларускі дзяржаўны архіў кінафотафонадакументаў»).

Прымяненне тэхналогій штучнага інтэлекту ў працы з архіўнымі дакументамі» (ПУДАКЕВІЧ Іна Зянонаўна, дырэктар занальнага дзяржаўнага архіва ў г.Маладзечна).

Асобная ўвага ў рабоце секцыі была пераходу ад папяровых дакументаў да электронных.

У Рэспубліцы створана прававая і арганізацыйная база для захоўвання электронных дакументаў. У 2022 годзе ўнесены змены ў заканадаўства аб архіўнай справе і справаводстве, якія вызначаюць парадак захоўвання электронных дакументаў, а таксама выканана мадэрнізацыя інфармацыйнай сістэмы архіва электронных дакументаў.

Адначасова адзначана, што стварэнне электронных спраў без папяровых аналагаў у цяперашні час вядзецца недастаткова актыўна. У сувязі з гэтым запланавана карэкціроўка заканадаўства: мяркуецца вызначыць пералік дакументаў, якія павінны весціся толькі ў электронным выглядзе, а таксама замацаваць абавязак дзяржорганаў і арганізацый па аптымізацыі дакументазвароту і забеспячэнні пераходу да стварэння электронных дакументаў без папяровых аналагаў (на ўзроўні не менш за 50% да 1 студзеня 2030 года).

Вынік

Удзельнікі секцыі падкрэслілі, што электронны дакументаабарот перастаў быць толькі тэхналагічнай ініцыятывай: ён становіцца абавязковым стандартам для больш хуткага, празрыстага і бяспечнага ўзаемадзеяння. Мэта мерапрыемства – не толькі абмяняцца вопытам, але і сфарміраваць практычныя рашэнні, якія спросцяць працу з дакументамі і ўмацуюць лічбавую інфраструктуру дзяржавы.