Аб выніках працы органаў архіўнай справы і справаводства і дзяржаўных архіўных устаноў Рэспублікі Беларусь ў 2019 годзе

У 2019 годзе дзяржаўныя архіўныя ўстановы ўдзельнічалі ў рэалізацыі мерапрыемстваў падпраграмы «Архівы Беларусі» Дзяржаўнай праграмы «Культура Беларусі» 2016–2020 гг.

У Рэспубліцы Беларусь ідзе актыўнае ўкараненне электроннага дакументазвароту, як аднаго са стратэгічных кірункаў у сферы фармавання «лічбавай эканомікі» і кіраванні дакументацыяй, стварэнні сучасных архіўных інфармацыйных сістэм. З мэтай прававога рэгулявання гэтага працэсу ў 2019 году Дэпартаментам падрыхтаваны праекты нарматыўных прававых актаў па працы з электроннымі дакументамі і арганізацыі іх архіўнага захоўвання (пастановы Міністэрствы юстыцыі ад 6 лютага 2019 г. №№ 19 і 20).

Для арганізацыі захоўвання электронных дакументаў у 2019 годзе ўведзена ў прамысловую эксплуатацыю Інфармацыйная сістэма архіва электронных дакументаў НАФ (далей – ІСАЭД), якая змесцавана ў абароненай віртуальнай інфраструктуры рэспубліканскай платформы, якая дзейнічае на аснове тэхналогій воблачных вылічэнняў.

Павышэнню прафесійнага ўзроўня працаўнікоў службаў дакументацыйнага забеспячэння кіравання дзяржаўных органаў спрыяла правядзенне на базе Дэпартамента рэспубліканскіх семінараў па пытаннях арганізацыі працы з электроннымі дакументамі і іх архіўнага захоўвання.

У 2019 году дзяржаўнымі архівамі на пастаяннае захоўванне прынята 116 388 спраў ад арганізацый – крыніц камплектавання, з іх кіраўнічай дакументацыі – 100 425, навукова-тэхнічнай дакументацыі – 3 627, кіно-, фота-, фона-, відэадакументаў – 12 318, дакументаў у электронным выглядзе (электронных дакументаў) – 18. Па стане на 1 студзеня 2020 г. арганізацыямі-крыніцамі камплектавання дзяржаўных архіваў з’яўляліся 7 658 арганізацый. Таксама дзяржаўнымі архівамі прынята на пастаяннае захоўванне 18 073 дакумента асабістага паходжання партыйных, дзяржаўных і грамадскіх дзеячаў, ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, дзеячаў навукі, беларускіх пісьменнікаў і паэтаў, літаратуразнаўцаў, гісторыкаў і інш., улучаных у склад 2 775 спраў.

З мінулымі тэрмінамі часовага захоўвання дзяржаўнымі архівамі прынята 64% спраў ад агульнай колькасці прынятых на пастаяннае захоўванне спраў кіраўнічай дакументацыі, з іх у рэспубліканскія дзяржаўныя архівы – 92%, што на 14% больш, чым у 2018 году, у абласныя і занальныя – 58% (у 2018 году – 62%). У арганізацыях – крыніцах камплектавання звыш усталяванага тэрміна часавага захоўвання захоўваецца каля 25% ад агульнай колькасці захоўваемых у гэтых арганізацыях спраў пастаяннага захоўвання кіраўнічай дакументацыі.

У 2019 годзе праведзена 110 праверак выканання заканадаўства ў сферы архіўнай справы і справаводства ў рэспубліканскіх органах дзяржаўнага кіравання, мясцовых выканаўчых і распарадчых органах. Парушэнні заканадаўства выяўлены ў 90% выпадкаў. Асноўнымі праблемамі ў арганізацыі дакументацыйнага забеспячэнні кіравання ў дзяржаўных органах з’яўляюцца: няправільнае афармленне і рэгістрацыя дакументаў, невыкананне ўсталяваных патрабаванняў у забеспячэнні іх захаванасці, несвоечасовае правядзенне навукова-тэхнічнай апрацоўкі і перадачы дакументаў на пастаяннае захоўванне ў дзяржаўныя архівы.

У 2019 г. дзяржаўныя архівы ажыццяўлялі выкананне мерапрыемстваў, накіраваных на забеспячэнне захаванасці дакументаў і фондаў, тэхнічнага ўмацавання будынкаў і памяшканняў. Агульная плошча усіх архівасховішчаў павялічылася на 181 квадратны метр, а даўжыня агульнай стэлажнай паліцы на 504 метра і склала 211 км.

У 2019 г. улічана 44 новых фонда, працягнута праца па запаўненні ўсіх формаў дзяржаўнага ўліку.

Па стане на 1 студзеня 2020 г. у дзяржаўных архівах на пастаянным захоўванні знаходзіцца 13 015 991 адз. зах. на папяровай аснове ў складзе 47 641 фонду, з якіх 77% складае кіраўнічая дакументацыя. У базу дадзеных ДФК НАФ уведзена інфармацыя о 57 800 захоўваемых, перададзеных, аб’яднаных і згубленых фондах.

Колькасць кінадакументаў склала 49 589 адз. зах. (22 741 адз.ул.), фотадакументаў – 270 984 адз. зах. (270 990 адз.ул.), фонадакументаў – 10 701 адз.зах. (22 032 адз.ул.), відэадакументаў – 6 858 адз.зах. (758 адз.ул.) у складзе 13 фондаў.

Колькасць спраў, якія маюць фонд карыстання на электронных носьбітах, склала 42 089 адзінак захоўвання. Цалкам створаны лічбавыя копіі на фотадакументы, якія захоўваюцца ў БДАКФФД.

У рамках выканання мерапрыемства 52 «Развіццё і ўдасканаленне аўтаматызаванай інфармацыйнай сістэмы аўдыёвізуальных дакументаў для ўстановы «Беларускі дзяржаўны архіў кінафотафонадакументаў» (АІС БДАКФФД)» падпраграмы 3 «Лічбавая трансфармацыя» Дзяржпраграмы развіцця лічбавай эканомікі і інфармацыйнага грамадства на 2016-2020 гады БДАКФФД набыты комплекс сканавальнага абсталявання ў складзе кінасканера і дзвюх працоўных станцый.

У ЦЛМРД прыступілі да выраба мікрафотакопій страхавога фонду асоба каштоўных дакументаў з ужываннем электронна-мікраграфічнай тэхналогіі.

У 2019 г. у электронны выгляд перакладзена 4 153 вопіса. У БДАНТД, БДАМЛМ, ЗДА ў гарадах Баранавічы, Жлобіне, Мазыры, Рэчыцы, НГАБ у электронны выгляд перакладзены практычна ўсе вопісы.

У 2019 г. выканана 21 356 запытаў сацыяльна-прававога характару, 12 511 біяграфічных, 2 209 тэматычных і 275 генеалагічных запытаў. Чытальныя залы прынялі 4 838 карыстальнікаў.

Дзяржаўнымі архівамі праведзена 123 выставы. Да ліку найбольш маштабных экспазіцый адносяцца: да 75-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка–фашысцкіх захопнікаў «Насустрач перамозе»; да 100-годдзя Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь; да 25-годдзя Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь «Галоўны дакумент краіны: мінулае і сапраўднае» і «Асноўны закон дзяржавы: ад Статуту да Канстытуцыі»; да 80-годдзя ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР «Восень 1939 года».

У 2019 г. НАРБ, НГАБ, БДАМЛМ, ДАГА Гродзенскай вобласці, ЗДА ў гарадах Орша і Рэчыца выпушчана ў свет 7 дакументальных зборнікаў, дзве аналітычныя працы, зборнік матэрыялаў навукова-практычнай канферэнцыі, 17-ы выпуск зборніка «Архіварыўс». Вынікам працы Археаграфічнай камісіі стаў выхад чарговага 20-га выпуска «Беларускага археаграфічнага штогодніка».

Прыкметнай падзеяй стала стварэнне ў чэрвені 2019 г. супольнасці «Сайт “Архівы Беларусі”» ў сацыяльнай сетцы Facebook, як адной з формаў інфармацыйнага рэсурсу. Станоўчым фактарам яго функцыянавання стала павелічэнне аб’ёму інфармацыі пра архіўную галіну Беларусі.

У 2019 г. у Дзяржаўны геральдычны рэгістр Рэспублікі Беларусь занесена 124 афіцыйных геральдычных знака. БелНДЦЭД распрацаваны сайт «Афіцыйныя геральдычныя сімвалы Рэспублікі Беларусь» для ўяўлення ў сетцы Інтэрнэт Дзяржаўнага геральдычнага рэгістра Рэспублікі Беларусь.

У 2019 г. ажыццяўлялася рэалізацыя дамоў і планаў супрацоўніцтва з архіўнымі службамі і ўстановамі замежных краін. 30-31 кастрычніка 2019 г. беларуская дэлегацыя прыняла ўдзел у 20-й Агульнай канферэнцыі Еўраазіяцкага рэгіянальнага аддзялення Міжнароднай рады архіваў (ЕЎРАЗІКА), міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Сучасныя праблемы ў вобласці выкарыстання архіўных дакументаў» і 16-м пасяджэнні Кансультатыўнай рады кіраўнікоў дзяржаўных архіўных службаў дзяржаў – удзельнікаў СНД у г. Бішкеку.

25 верасня ў г. Віцебску прайшло сумеснае пасяджэнне калегій Дэпартамента і Федэральнага архіўнага агенцтва Расіі, на якім былі разгледжаны праблемы ўяўлення ў сетцы Інтэрнэт інфармацыі дзяржаўных архіўных устаноў Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі, а таксама падпісаны План сумесных дзеянняў архіўных ведамстваў дзвюх краін на 2020-2022 гг. Адбылася прафесійная сустрэча беларускіх і расійскіх архівістаў, на якой разгледжаны пытанні пабудовы сістэмы ўзаемадзеяння і магчымасці супрацоўніцтва паміж дзяржаўнымі архівамі і недзяржаўнымі арганізацыямі.

18 верасня 2019 г. у Мінску падпісаны Мемарандум аб паразуменні паміж Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь і Нацыянальным кіраваннем архіваў і дакументацыі Султанату Аман. У 2019 г. ажыццяўлялася супрацоўніцтва ў рамках праекта мабільнасці Еўрапейскага Саюза MOST, адбыліся візіты беларускіх архівістаў у гарады Вільнюс і Хельсінкі.

Навуковымі ўстановамі вялася распрацоўка 17 навукова-даследчых прац, 14 з якіх былі завершаны.

Па стане на 1 студзеня 2020 г. агульная колькасць працаўнікоў архіўных органаў і дзяржаўных архіўных устаноў склала 1 177 чалавек, у тым ліку кіраўнікоў і спецыялістаў – 1 043 чалавека, з якіх 875 чалавек – жанчыны (84%). За плённую працу і вялікі ўнёсак у развіццё архіўнай справы і справаводства 23 працаўніка архіўнай сістэмы ганараваны ўзнагарод Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства юстыцыі і Дэпартамента, у тым ліку 2 працаўніка ўзнагароджаны нагрудным знакам Дэпартамента “Ганаровы архівіст Беларусі”.