Разделы
Органы архивного дела и делопроизводства и система государственных архивных учреждений
Дзяржаўны кантроль у галіне архіўнай справы і справаводства
Архивное дело
Нормативная база
Архивные справочники
Фондовый каталог государственных архивов Республики Беларусь
Тематические разработки и базы данных
Генеалогия
Археография
Геральдика
Услуги
Административные процедуры
Образование
Журнал «Архивы и делопроизводство»
Каляндар знамянальных і памятных дат па гісторыі Беларусі
Становление белорусской государственности в 1918-1920-х годах

Зборнік паэзіі «Гапон»

Анатацыя

Першы зборнік паэзіі В. Дуніна-Марцінкевіча. У яго ўвайшлі "беларуская аповесць з праўдзівага здарэння, напісаная на мове беларускага люду" "Гапон" (створана не пазней 1854 г.), драматычная сцэна ў адным акце "Неспадзяванка для майстрыні" (1854 г.) на польскай мове, верш "Віншаванне войта Навума" (1854 г.) на беларускай і яшчэ 14 вершаў (1848-1854 гг.) на польскай мовах.

Вершаваная аповесць "Гапон" (сучасныя літаратуразнаўцы вызначаюць яе жанр як паэму) - першы вялікі твор пісьменніка, створаны цалкам на беларускай мове. Аўтар у ім паспрабаваў паказаць умоўнасць сацыяльнага падзелу грамадства. Малады селянін Гапон закаханы ў Кацярыну, на якую заглядаецца і аканом. Аканом, абылгаўшы Гапона перад пані, дамогся, каб таго забралі ў рэкруты. Пані, выпадкова даведаўшыся пра крыўду Кацярыны, прагнала аканома і ўзяла дзяўчыну да сябе пакаёўкай, навучыла яе чытаць і пісаць. Між тым Гапон за некалькі гадоў стаў афіцэрам. Ён прысутнічаў на камісіі па наборы рэкрутаў, куды патрапіў і былы аканом, які спрабаваў ухіліцца ад службы. Гапон дабіўся, каб аканома здалі ў салдаты. Паэма заканчваецца вяселлем Гапона і Кацярыны.

У Беларускім дзяржаўным архіве-музее літаратуры і мастацтва ёсць ксеракопія выкананага лацінскім шрыфтам рукапісу аповесці, які захоўваецца ў г. Торуні (Польшча) ва Універсітэцкай бібліятэцы, а таксама другое выданне аповесці, здзейсненае лацінскім шрыфтам у Санкт-Пецярбургу выдавецтвам "Загляне сонца і ў наша аконца" ў 1907 г.

У невялікай драматычнай сцэне "Неспадзяванка для майстрыні" аўтар закранае тэму спагадлівага стаўлення да бедных і прыніжаных, падводзіць да думкі, што добрыя ўчынкі абавязкова будуць узнагароджаныя. Расказваецца пра тое, як вучаніцы пансіёна хочуць павіншаваць з імянінамі сваю выхавацельку, але не маюць грошай на падарунак, бо апошнюю манету аддалі жабрачцы з дзіцем. Нарэшце ў адной з вучаніц знайшоўся рубель, і для віншавання падрыхтавалі кветкі і спецыяльна напісаны вучаніцамі кант.

Верш "Віншаванне войта Навума" паводле характару ўзыходзіць да старажытнага літаратурнага жанру - панегірыка. Ён мае падзагаловак "У дзень імянін панны В... С..." (крыптанім не раскрыты), у адрас якой выказваюцца найлепшыя пажаданні.

У Беларускім дзяржаўным архіве-музее літаратуры і мастацтва ёсць ксеракопія выкананага лацінскім шрыфтам рукапісу верша, які захоўваецца ў г. Торуні (Польшча) ва Універсітэцкай бібліятэцы.

Цытаты

"Як баш нявесту прыбралі,
Да двара так паскакалі
Яснай пані чалом біць,
На вяселле папрасіць.
А пані - не пані, маці!
Маўляў роднаму дзіцяці,
Прыгожы пасаг дала,
Радасну слёзку ўраніла,
Маладых благаславіла,
Сама к вянцу павяла."

("Гапон")

"К а з і м і р а К.
...Майстрыні ўдому не было ў тым часе,
І дробная манета не знайшлася,
А вельмі мне шкада было сіротку,
Дык (са страхам) я і аддала сваю пяцізлотку.
А л і н а О.
Ты шчодрая залішне, дарагая!
К а з і м і р а К.
Мяне панна Аліна справядліва лае.
Лай, лай і нават бі, калі так трэба,
(Убок, з наіўнасцю.)
А бедныя тым часам купяць хлеба."

("Неспадзяванка для майстрыні", пераклад Пятра Бітэля)

"Імянінніца ты, баш, сягодня!
Ўсяляка воласць - цэлая сродня
Моліць бога за вашэці,
Штобы доўга вельмі жыла
Да ў тым жыцці не тужыла,
Штоб парадак мела ў клеці;
Штоб табе заўжды вялося
У канапельках калоссе,
Ад каровачак бычкі,
А ад цябе, паненачка, ладны мужычкі;
Вясёла будзь - як сват на вяселлі,
Прыгожа, маўляў у небе анелі!
Рублявікі ты мерай на капы,
Сала каўшом, а локцем каўбасы;
Пацехай будзь у старасці бацькам,
А маткай роднай сваім мужычкам;
Розуму мей, як у дабрадзея
Нашага ксяндза Мацея:
Ён у касцеле як возьме казаць,
То й чаркай гарэлкі яго не уняць!"

("Віншаванне войта Навума")

Объявления
27 ноября 2018 г.
19 декабря 2018 г. БелНИИДАД проводит семинар «Делопроизводство и хранение документов по новым правилам» Подробнее >>
Новости сайта
27 ноября 2018 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов представляет фотовыставку к 110-летию со дня рождения А.Б. Обухович Подробнее >>
Новости отрасли
18 декабря 2018 г.
10-13 декабря делегация Департамента по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь находилась в служебной командировке в г. Маскат (Султанат Оман) Подробнее >>
17 декабря 2018 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов и TUT.BY представили очередной выпуск совместного проекта "Это мы" Подробнее >>
07 декабря 2018 г.
К 80-летию художника Василия Сумарева Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов и TUT.BY представили очередной выпуск совместного проекта "Это мы" Подробнее >>
30 ноября 2018 г.
29 ноября 2018 г. состоялось заседание коллегии Департамента по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь Подробнее >>
28 ноября 2018 г.
Директор Департамента В.И.Кураш принял участие в торжественных мероприятиях, посвященных 100–летию государственной архивной службы Республики Татарстан Подробнее >>
27 ноября 2018 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов и TUT.BY представили очередной выпуск совместного проекта "Это мы" Подробнее >>