Разделы
Органы архивного дела и делопроизводства и система государственных архивных учреждений
Дзяржаўны кантроль у галіне архіўнай справы і справаводства
Архивное дело
Нормативная база
Архивные справочники
Фондовый каталог государственных архивов Республики Беларусь
Тематические разработки и базы данных
Генеалогия
Археография
Геральдика
Услуги
Административные процедуры
Образование
Журнал «Архивы и делопроизводство»
Каляндар знамянальных і памятных дат па гісторыі Беларусі
Профессор М.В. Довнар-Запольский
Главная Генеалогия Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пачніце адсюль!

Пошукавая сістэма “Дапаможнік” разлічана на тых, хто збіраецца распачаць пошук продкаў, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Для таго, каб пошук у архівах быў эфектыўным, трэба ведаць пэўную пачатковую інфармацыю. Пошукавая сістэма дапаможа такую інфармацыю знайсці ці ўдакладніць.

У самым горшым выпадку чалавек можа ведаць толькі прозвішча сваіх продкаў, не ўяўляючы, у якой мясцовасці яны жылі. Праз “Дапаможнік” можна высветліць, у якіх населеных пунктах існавалі пэўныя прозвішчы ў канцы ХІХ – першай палове ХХ стагоддзя. Асноўнай крыніцай паслужылі спісы, надрукаваныя ў гісторыка-дакументальных хроніках гарадоў і раёнаў Беларусі серыі “Памяць”. У пошукавай сістэме ёсць звесткі са спісаў удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны і загінуўшых пад час яе мірных жыхароў, а таксама са спісаў ахвяраў палітычных рэпрэсій 1930-х – 1950-х гадоў. У гэтых спісах пазначаны не ўсе, але пераважная большасць прозвішчаў, якія існавалі ў той час, з прывязкай да населенага пункта (спісы загінуўшых яўрэяў не апрацоўваліся, бо яны маюцца на сайце Yad Vashem: www.yadvashem.org). Усе прозвішчы прыведзены ў беларускай арфаграфіі.

Каб атрымаць спіс паселішчаў, у якіх зафіксавана пэўнае прозвішча, трэба на стартавай старонцы ўвесці ў пошукавае акенца ўсё прозвішча ці яго частку на беларускай мове, а на панелі пад акенцам выбраць опцыю “Прозвішчы”.

Увага: рэгістр мае значэнне! Калі ўведзеная частка пачынаецца з вялікай літары, супадзенні будуць шукацца з пачатку прозвішчаў, калі з маленькай літары – у любым месцы, акрамя пачатку.

Калі прозвішча рэдкае, пошук пакажа ўсе паселішчы, у якіх яно сустракалася, з пазначэннем сучаснай прыналежнасці да раёна, а па дадатковым кліку – прыналежнасці да сельсавета ў час, калі стваралася хроніка “Памяць” адпаведнага раёна (у большасці выпадкаў гэта 1980-я ці 1990-я гады). Калі паселішча лакалізавана на сучасных ці старых картах, можна ўбачыць і яго месцазнаходжанне.

Для пашыраных прозвішчаў, якія зафіксаваны больш чым у 12 розных паселішчах, будзе прапанавана ўдакладніць вынікі пошуку па дадатковых параметрах. Дзеля гэтага трэба перайсці ў рэжым пашыранага пошуку, перасунуўшы ўправа тумблер пад пошукавым акенцам. Можна будзе адабраць паселішчы ў межах сучаснага раёна Рэспублікі Беларусь, раёна БССР у межах 1953 г. (да пачатку масавых перапарадкаванняў і ўзбуйненняў раёнаў) ці павета (уезда) Расійскай імперыі да 1917 г. Адпаведную адміністрацыйную адзінку трэба выбраць са спісу ў выпадаючым акенцы.

Тым, каго цікавіць пэўнае паселішча, “Дапаможнік” дазволіць хутка вызначць яго сучасную і былую прыналежнасць і ўбачыць яго на карце. Дзя гэтага дастаткова абраць опцыю “Паселішчы (бел. мова)” ці “Паселічшы (рус. мова)” і ўвесці назву на адпаведнай мове. Пры ўвядзенні часткі назвы можна атрымаць спіс усіх паселішчаў, дзе такая частка прысутнічае, а калі ён атрымаўся занадта вялікім – звузіць пошук такім жа чынам, які і для прозвішчаў.

Увага: для большасці не існуючых зараз паселішчаў, якія зніклі раней за 1970-я гады, беларускія назвы ў базе дадзеных адсутнічаюць. Іх можна знайсці толькі па рускай назве.

Калі клікнуць на назву аднаго з адшуканых паселішчаў, можна атрымаць дадатковыя звесткі пра яго. Яны прыводзяцца на той мове, на якой былі ўнесены ў базу дадзеных: звесткі пра сучасны стан паселішча і прыналежнасць у часы Рэчы Паспалітай прыводзяцца на беларускай мове, звесткі з часоў Расійскай імперыі і прыналежнасць да сельскага ці пасялковага савета (на пачатак 1981 г. і пачатак 2011 г.) – на рускай мове.

Звесткі пра паселішчы Беларусі на пачатку ХХ стагоддзя паходзяць з апублікаваных спісаў населеных месцаў па губернях Расійскай імперыі, з удакладненнем, па магчымасці, прыналежнасці да царкоўных прыходаў па архіўных крыніцах. Звесткі пра прыналежнасць у ХІХ стагоддзі ўзяты з апублікаваных спісаў населеных месцаў 1870-х гадоў па Віленскай, Гродненскай і Мінскай губернях. Па Віцебскай і Магілёўскай губернях, для якіх гэтыя спісы не друкаваліся, прыводзяцца звесткі пра прыналежнасць да маёнткаў і пра іх уласнікаў з інвентароў 1840-х гадоў, якія, на жаль, захаваліся толькі часткова ў Нацыянальным гістарычны архіве Беларусі.

Звестки пра XVIII ст. з невялікімі ўдакладненнямі паходзяць з базы дадзеных, што была распрацавана пры стварэнні гісторыка-геаграфічнага паказальніка да генеральнай карты “Беларускія землі ў канцы XVIII ст.”, апублікаванага ў выданні: “Вялікі гістарычны атлас Беларусі у 4-х тамах”. Т.2. Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 169–348. Яны адлюстроўваюць прыналежнасць паселішчаў да паветаў Рэчы Паспалітай, каталіцкіх парафій і маёнткаў напярэдадні пераходу беларускіх земляў пад расійскую ўладу. У заходняй і цэнтральнай Беларусі звесткі адпавядаюць стану на 1780-я гг., на усходзе (у межах першага падзелу Рэчы Паспалітай) – на 1772 г.

На тэрыторыі, якая з 1920 па 1939 г. уваходзіла ў склад Польшчы, тагачасную прыналежнасць да паветаў, гмін і парафій можна дадаткова высветліць на сайце Baza Miejscowości Kresowych: http://www.kami.net.pl/kresy

Спіс выкарыстаных крыніц:

Алфавитный указатель населенных пунктов по приходам Гродненской губернии (19 – нач. 20 в.) [Электронный ресурс] / Режим доступа: локально в читальном зале НИАБ в Гродно.

Алфавитный указатель населенных пунктов по парафиям Гродненской губернии (к. 18 – нач. 20 в.) [Электронный ресурс] / Режим доступа: локально в читальном зале НИАБ в Гродно.

Инвентари помещичьих имений Витебской губернии. НИАБ. Ф. 2635. Оп. 1.

Инвентари помещичьих имений Могилевской губернии. НИАБ. Ф. 2149, оп. 1. Ф. 2189, оп. 1. Ф. 2221, оп.1.

Список о составе волостей и сельских обществ Гродненской губернии. – Гродно, 1870.

Список населенных пунктов по уездам и волостям Минской губернии. – Минск, 1870.

Список мировых участков и волостей Ковенской губернии. Составлен в 1870 году. – Ковно, 1870. – 242 с. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/17000-Kovenskaya-gub/1870.-Spisok-mirovyih-uchastkov-i-volostey-Kovenskoy-gubernii.html.

Список волостей и сельских обществ по мировым участкам Виленской губернии 1873 года. – Вильна, 1873.

Гошкевич И. И. Виленская губерния: Полный список населенных мест со статистическими данными о каждом селении. – Вильна, 1905. – 349 с.

Список населенных мест Витебской губернии / под ред. А. П. Сапунова. – Витебск: Губ. стат. ком., 1906. – LХХХIII, 450 с.

Ярмолович В. С. Список населенных мест Минской губернии. – Минск: Губ. стат. ком., 1909. – 232 с.

Список населенных мест Могилевской губернии / под ред. Г. П. Пожарова. – Могилев: Губ. стат. ком., 1910. – СХХV, 250 с.

Список населенных мест Минской губернии в алфавитном порядке селений по каждой волости. – Минск, 1912. – 138 с.

Указатель населенным местностям Гродненской губернии с относящимися к ним необходимыми сведениями. – Гродно: Губ. стат. ком., 1905. – 180 с.

Список населённых мест Ковенской губернии на 1902 год. – Ковно, 1902. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/17000-Kovenskaya-gub/1902.-Spisok-naselennyih-mest-Kovenskoy-gubernii-na-1902-god.html.

Списки населенных мест Сувалкской губернии как материал для историко-этнографической географии края / Собрал Э. А. Вольтер. – СПб., 1901. – 329 с. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/61000-Suvalkskaya-gub/1901.-Spiski-naselennyi-mest-Suvalkskoy-gubernii-1888-goda-kak-materialyi-dlya-istoriko-etnograficheskoy-geografii-kraya.html.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Віцебскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1977. – 504 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Брэсцкай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1980. – 176 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Мінскай вобласці / Рэд. П. П.Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1981. – 360 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Гродзенскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1982. – 319 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Магілёўскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1983. – 240 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Гомельскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – 240 с.

Дзеля лакалізацыі паселішчаў выкарыстоўваліся “Военно-топографическая карта Европейской России” (трохвярстоўка) розных гадоў выдання, савецкія і польскія тапаграфічныя карты 1920-х – 30-х гг. масштабу 1 : 1 000 000 (Mapa Taktyczna Polski, Карта Генерального штаба РККА).

Объявления
25 мая 2017 г.
С 12 июня 2017 г. читальный зал Государственного архива Брестской области временно прекращает работу в связи с переездом Подробнее >>
19 мая 2017 г.
26 мая 2017 г. у Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва адбудуцца XVII Узвышаўскія чытанні Подробнее >>
Новости сайта
23 мая 2017 г.
На сайте начала работать поисковая система “Дапаможнік” Подробнее >>
05 апреля 2017 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов представляет фотовыставку к 125-летию со дня рождения М.В. Мелешко Подробнее >>
Новости отрасли
25 мая 2017 г.
24 мая 2017 г. в Национальной академии наук Беларуси прошел круглый стол «Архивы как информационная основа исторических исследований (к 90-летию Национального архива Республики Беларусь)» Подробнее >>
23 мая 2017 г.
19 мая 2017 года в Государственном архиве Гродненской области состоялось мероприятие, посвященное выходу на заслуженный отдых старейшего работника архива Светланы Исаковны Кравченко Подробнее >>
17 мая 2017 г.
Сотрудники Государственного архива Минской области приняли участие в подготовке выставки "2017 ‒ год 100-летия ЗАГС" Подробнее >>
17 мая 2017 г.
В Инвестиционную программу Минской области на 2017 год включено строительство нового здания Зонального государственного архива в г. Слуцке Подробнее >>
17 мая 2017 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов и портал TUT.BY представили очередной выпуск совместного проекта "Как это было" Подробнее >>