Разделы
Органы архивного дела и делопроизводства и система государственных архивных учреждений
Дзяржаўны кантроль у галіне архіўнай справы і справаводства
Архивное дело
Нормативная база
Архивные справочники
Фондовый каталог государственных архивов Республики Беларусь
Тематические разработки и базы данных
Генеалогия
Археография
Геральдика
Услуги
Административные процедуры
Образование
Журнал «Архивы и делопроизводство»
Каляндар знамянальных і памятных дат па гісторыі Беларусі
Профессор М.В. Довнар-Запольский
Главная Генеалогия Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пошукавая сістэма “Дапаможнік”

Пачніце адсюль!

Пошукавая сістэма “Дапаможнік” разлічана на тых, хто збіраецца распачаць пошук продкаў, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Для таго, каб пошук у архівах быў эфектыўным, трэба ведаць пэўную пачатковую інфармацыю. Пошукавая сістэма дапаможа такую інфармацыю знайсці ці ўдакладніць.

У самым горшым выпадку чалавек можа ведаць толькі прозвішча сваіх продкаў, не ўяўляючы, у якой мясцовасці яны жылі. Праз “Дапаможнік” можна высветліць, у якіх населеных пунктах існавалі пэўныя прозвішчы ў канцы ХІХ – першай палове ХХ стагоддзя. Асноўнай крыніцай паслужылі спісы, надрукаваныя ў гісторыка-дакументальных хроніках гарадоў і раёнаў Беларусі серыі “Памяць”. У пошукавай сістэме ёсць звесткі са спісаў удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны і загінуўшых пад час яе мірных жыхароў, а таксама са спісаў ахвяраў палітычных рэпрэсій 1930-х – 1950-х гадоў. У гэтых спісах пазначаны не ўсе, але пераважная большасць прозвішчаў, якія існавалі ў той час, з прывязкай да населенага пункта (спісы загінуўшых яўрэяў не апрацоўваліся, бо яны маюцца на сайце Yad www.yadvashem.org). Усе прозвішчы прыведзены ў беларускай арфаграфіі.

Каб атрымаць спіс паселішчаў, у якіх зафіксавана пэўнае прозвішча, трэба на стартавай старонцы ўвесці ў пошукавае акенца ўсё прозвішча ці яго частку на беларускай мове, а на панелі пад акенцам выбраць опцыю “Прозвішчы”.

Увага: рэгістр мае значэнне! Калі ўведзеная частка пачынаецца з вялікай літары, супадзенні будуць шукацца з пачатку прозвішчаў, калі з маленькай літары – у любым месцы, акрамя пачатку.

Калі прозвішча рэдкае, пошук пакажа ўсе паселішчы, у якіх яно сустракалася, з пазначэннем сучаснай адміністрацыйнай прыналежнасці. Калі паселішча лакалізавана на сучасных ці старых картах, можна ўбачыць і яго месцазнаходжанне.

Для пашыраных прозвішчаў, якія зафіксаваны больш чым у 12 розных паселішчах, будзе прапанавана ўдакладніць вынікі пошуку па дадатковых параметрах. Дзеля гэтага трэба перайсці ў рэжым пашыранага пошуку, перасунуўшы ўправа тумблер пад пошукавым акенцам. Можна будзе адабраць паселішчы ў межах сучаснага раёна Рэспублікі Беларусь, раёна БССР у межах 1953 г. (да пачатку масавых адміністрацыйных перапарадкаванняў і ўзбуйненняў) ці павета (уезда) Расійскай імперыі да 1917 г. Адпаведную адміністрацыйную адзінку можна будзе выбраць са спісу ў выпадаючы акенцы.

Тым, каго цікавіць пэўнае паселішча, “Дапаможнік” дазволіць хутка вызначць яго сучасную і былую адміністрацыйную прыналежнасць і ўбачыць яго на карце. Дзя гэтага дастаткова абраць опцыю “Паселішчы (бел. мова)” ці “Паселічшы (рус. мова)” і ўвесці назву на адпаведнай мове. Пры ўвядзенні часткі назвы можна атрымаць спіс усіх паселішчаў, дзе такая частка прысутнічае, а калі ён атрымаўся занадта вялікім – звузіць яго да спісаў па раёнах у рэжыме пашыранага пошуку, абраўшы опцыі “Раён (сучасная Беларусь)” ці “Раён (БССР, 1953 г.)”. Можна звузіць пошук і па прынадлежнасці да павета Расійскай імперыі.

Трэба памятаць, што для большасці паселішчаў, якія зніклі раней за 1970-я гады, беларускія назвы ў базе дадзеных адсутнічаюць. Іх можна знайсці толькі па рускай назве.

Калі клікнуць на назву аднаго з адшуканых паселішчаў, можна атрымаць дадатковыя звесткі пра яго. Яны згрупаваны ў чатырох табліцах дадзеных.

Першая табліца змяшчае звесткі пра ўсе паселішчы Беларусі ў перыяд з 1920-х - 30-х гг. да сучаснасці. Пазначаны: тып паселішча; назвы на беларускай (апрача часткі зніклых) і рускай мовах і, пры наяўнасці, іх варыянты; звесткі аб перайменаванні і іншых зменах стану паселішча (таксама пры наяўнасці); прыналежнасць да сучаснага раёна і сельсавета (на 1 студзеня 2011 г.); колькасць насельніцтва паводле перапісаў 1999 і 2009 гг.; прыналежнасць да раёна, сельсавета і калгаса альбо саўгаса ў 1980-я гады; прыналежнасць да раёна ў 1953 г.; дата знікнення для паселічшаў, што спынілі існаванне; прыналежнасць да павета і губерніі да 1917 г.

На тэрыторыі, якая з 1920 па 1939 г. уваходзіла ў склад Польшчы, тагачасная адміністрацыйная прыналежнасць не пазначана. Яе можна высветліць на сайце Baza Miejscowości Kresowych http://www.kami.net.pl/kresy.

Другая табліца змяшчае звесткі пра паселішчы Беларусі на пачатку ХХ стагоддзя паводле апублікаваных спісаў населеных месцаў па губернях Расійскай імперыі, з удакладненнем, па магчымасці, прыналежнасці да царкоўных прыходаў па архіўных крыніцах. Пазначаны: тып паселішча; назва на рускай мове з варыянтамі; прыналежнасць да губерніі, павета і воласці; пры наяўнасці звестак – прыналежнасць да праваслаўнага ці каталіцкага прыхода; колькасць двароў ці душ насельніцтва паводле спісаў (апрача панскіх маёнткаў і фальваркаў); уласнік земляў, на якіх стаяла паселішча.

Трэцяя табліца змяшчае звесткі па стану на сярэдзіну ХІХ стагоддзя паводле апублікаваных спісаў населеных месцаў 1870-х гадоў па Віленскай, Гродненскай і Мінскай губернях. Па Віцебскай і Магілёўскай губернях, для якіх гэтыя спісы не друкаваліся, прыводзяцца звесткі з інвентароў 1840-х гадоў, якія, на жаль, захаваліся толькі часткова ў Нацыянальным гістарычны архіве Беларусі. Пазначаны: тып паселішча; назва на рускай мове з варыянтамі; прыналежнасць да губерніі, павета і воласці; прыналежнасць да маёнтка па стану да скасавання прыгоннага права ў 1861 г. і звесткі пра ўласніка маёнтка; пры наяўнасці звестак – прыналежнасць да праваслаўнага ці каталіцкага прыхода; колькасць двароў ці душ насельніцтва паводле спісаў (апрача панскіх маёнткаў і фальваркаў).

Чацвертая табліца змяшчае крыху ўдакладненыя звесткі з гісторыка-геграфічнага паказальніка да генеральнай карты “Беларускія землі ў канцы XVIII ст.”, апублікаванага ў выданні: “Вялікі гістарычны атлас Беларусі у 4-х тамах”. Т.2. Мінск: Белкартаграфія, 2013. С. 169–348. Яны адлюстроўваюць прыналежнасць паселішчаў да паветаў Рэчы Паспалітай, каталіцкіх парафій і маёнткаў у азначаны час.

Спіс выкарыстаных крыніц



Пры вызначэнні сучасных тыпаў паселішчаў на беларускай мове ўжыты наступныя скарачэнні:

аг. аграгарадок
в. вёска
г. горад
г.п. гарадскі пасёлак
д/адп. дом адпачынку
к.п. курортны пасёлак
р.п. рабочы пасёлак
п. пасёлак
х. хутар

Пры вызначэнні сучасных і гістарычных тыпаў паселішчаў на рускай мове ўжыты наступныя скарачэнні:

аг.  агрогородок
вод.мел.  водяная мельница
выс.  выселок
г. город
г.п. городской поселок
д.  деревня
д/о  дом отдыха
з. застенок
з-д  завод (лесопильный, стекольный и др.)
им.  имение, господский двор
кол.  колония
корч.  корчма
к.п.  курортный поселок
м. местечко
мел.  мельница
мон.  монастырь
ок.  околица
п.  поселок, поселение
п.ст.  почтовая станция
п/ст.  железнодорожный полустанок
пог. погост
пр.  предместье
р-д железнодорожный разъезд
с.  село
сл.  слобода
ст.  железнодорожная станция
стор. сторожка, лесничество
ур.  урочище
ус.  усадьба
ф.  фольварк
фер.  ферма
х. хутор, односелье


Спіс выкарыстаных крыніц:

Алфавитный указатель населенных пунктов по приходам Гродненской губернии (19 – нач. 20 в.) [Электронный ресурс] / Режим доступа: локально в читальном зале НИАБ в Гродно.

Алфавитный указатель населенных пунктов по парафиям Гродненской губернии (к. 18 – нач. 20 в.) [Электронный ресурс] / Режим доступа: локально в читальном зале НИАБ в Гродно.

Инвентари помещичьих имений Витебской губернии. НИАБ. Ф. 2635. Оп. 1.

Инвентари помещичьих имений Могилевской губернии. НИАБ. Ф. 2149, оп. 1. Ф. 2189, оп. 1. Ф. 2221, оп.1.

Список о составе волостей и сельских обществ Гродненской губернии. – Гродно, 1870.

Список населенных пунктов по уездам и волостям Минской губернии. – Минск, 1870.

Список мировых участков и волостей Ковенской губернии. Составлен в 1870 году. – Ковно, 1870. – 242 с. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/17000-Kovenskaya-gub/1870.-Spisok-mirovyih-uchastkov-i-volostey-Kovenskoy-gubernii.html.

Список волостей и сельских обществ по мировым участкам Виленской губернии 1873 года. – Вильна, 1873.

Гошкевич И. И. Виленская губерния: Полный список населенных мест со статистическими данными о каждом селении. – Вильна, 1905. – 349 с.;

Список населенных мест Витебской губернии / под ред. А. П. Сапунова. – Витебск: Губ. стат. ком., 1906. – LХХХIII, 450 с.;

Ярмолович В. С. Список населенных мест Минской губернии. – Минск: Губ. стат. ком., 1909. – 232 с.;

Список населенных мест Могилевской губернии / под ред. Г. П. Пожарова. – Могилев: Губ. стат. ком., 1910. – СХХV, 250 с.;

Список населенных мест Минской губернии в алфавитном порядке селений по каждой волости. – Минск, 1912. – 138 с.;

Указатель населенным местностям Гродненской губернии с относящимися к ним необходимыми сведениями. – Гродно: Губ. стат. ком., 1905. – 180 с.

Список населённых мест Ковенской губернии на 1902 год. – Ковно, 1902. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/17000-Kovenskaya-gub/1902.-Spisok-naselennyih-mest-Kovenskoy-gubernii-na-1902-god.html. – Дата доступа: 01.06.2012.

Списки населенных мест Сувалкской губернии как материал для историко-этнографической географии края / Собрал Э. А. Вольтер. – СПб., 1901. – 329 с. [Электронный ресурс] / Режим доступа: http://book-old.ru/BookLibrary/61000-Suvalkskaya-gub/1901.-Spiski-naselennyi-mest-Suvalkskoy-gubernii-1888-goda-kak-materialyi-dlya-istoriko-etnograficheskoy-geografii-kraya.html.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Віцебскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1977. – 504 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Брэсцкай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1980. – 176 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Мінскай вобласці / Рэд. П. П.Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1981. – 360 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Гродзенскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1982. – 319 с.

Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Магілёўскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1983. – 240 с.
Рапановіч Я.Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Гомельскай вобласці / Рэд. П.П. Шуба. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – 240 с.

Дзеля лакалізацыі паселішчаў выкарыстоўваліся “Военно-топографическая карта Европейской России” (трохвярстоўка) розных гадоў выдання, савецкія і польскія тапаграфічныя карты 1920-х – 30-х гг. масштабу 1 : 1 000 000 (Mapa Taktyczna Polski, Карта Генерального штаба РККА).

Объявления
30 марта 2017 г.
20 апреля 2017 г. БелНИИДАД проводит семинар «Делопроизводство без ошибок» Подробнее >>
24 марта 2017 г.
26 мая 2017 г. у Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва адбудуцца XVII Узвышаўскія чытанні Подробнее >>
Новости сайта
Новости отрасли
28 марта 2017 г.
28 марта 2017 г. состоялось заседание коллегии Департамента по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь Подробнее >>
22 марта 2017 г.
10 марта 2017 г. в Государственном архиве Брестской области состоялся вечер памяти, посвященный бывшему директору архива Анне Васильевне Теребунь Подробнее >>
15 марта 2017 г.
Директором Департамента по архивам и делопроизводству Министерства юстиции Республики Беларусь назначен Виктор Иосифович Кураш Подробнее >>
15 марта 2017 г.
К 100-летию со дня образования белорусской милиции во Дворце Республики была открыта выставка документальных материалов Национального архива Республики Беларусь Подробнее >>
15 марта 2017 г.
Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов и портал TUT.BY представили очередной выпуск совместного проекта "Как это было" Подробнее >>