Ліпень — Снежань

2025 год

Ліпень
1100 гадоў з дня нараджэння Шыльнікоўскай Васілісы Паўлаўны (1925 – 1991), заслужанага архітэктара Беларусі
2105 гадоў з дня нараджэння Лісіцына Міхаіла Аркадзьевіча (Майсея Айзікавіча) (1920 – 2004), беларускага музыканта, дырыжора, педагога, заслужанага работніка культуры Беларусі
3Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь (Дзень Рэспублікі)
6125 гадоў з дня нараджэння Лупіновіча Івана Сцяпанавіча (1900 – 1968), глебазнаўца і аграхіміка, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
120 гадоў з дня нараджэння Глебкі Пятра Фёдаравіча (1905 – 1969), беларускага паэта, перакладчыка, драматурга, вучонага, грамадскага дзеяча
970 гадоў назад (1955) у Мінску адкрылася дзіцячая чыгунка імя К.С.Заслонава
10125 гадоў з дня нараджэння Сергіевіча Пятра Аляксандравіча (1900 – 1984), беларускага жывапісца і графіка
115 гадоў з дня нараджэння Астравумава Сяргея Паўлавіча (1910 – 1991), беларускага акцёра і рэжысёра, заслужанага дзеяча культуры Беларусі
1195 гадоў з дня нараджэння Рэя Івана Пятровіча (1930 – 2002), беларускага мастака, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
14105 гадоў з дня нараджэння Астапенкі Алеся (Аляксандра Кірылавіча) (1920 – 1970), беларускага паэта, перакладчыка
15125 гадоў з дня нараджэння Дубоўкі Уладзіміра Мікалаевіча (1900 – 1976), беларускага паэта, празаіка, перакладчыка, крытыка
20145 гадоў з дня нараджэння Леўчыка Гальяша (сапр. Ляўковіч Ілья Міхайлавіч) (1880 – 1944), беларускага пісьменніка, перакладчыка
22130 гадоў з дня нараджэння Сухога Паўла Восіпавіча (1895 – 1975), савецкага авіяканструктара, двойчы Героя Сацыялістычнай Працы
25185 гадоў з дня нараджэння Крачкоўскага Юльяна Фаміча (1840 – 1903), беларускага фалькларыста, этнографа, гісторыка, педагога
2735 гадоў назад (1990) Вярхоўны Савет Беларусі прыняў Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай ССР
28115 гадоў з дня нараджэння Стэльмаха Уладзіміра Мацвеевіча (1910 – 1974), беларускага тэатральнага дзеяча, пісьменніка, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
80 гадоў з дня нараджэння (1945) Белацаркоўскага Рыгора Якаўлевіча, беларускага акцёра, народнага артыста Беларусі
2960 гадоў назад (1965) у Мінску адкрыты планетарый


2025 год

Жнівень
480 гадоў назад (1945) выйшла пастанова Савета народных камісараў БССР і ЦК КП(б)Б аб адкрыцці ў Мінску Літаратурнага музея Янкі Купалы (адкрыты для наведвання 20 верасня 1945 г.)
80 гадоў з часу заснавання (1945) філіяла Літаратурнага музея Янкі Купалы ў Вязынцы
80 гадоў з часу заснавання (1945) філіяла Літаратурнага музея Янкі Купалы ў Ляўках
6185 гадоў з дня нараджэння Абуховіча Альгерда Рышардавіча (літ. псеўд. Граф Бандзінэлі) (1840 – 1898), беларускага пісьменніка, аднаго з пачынальнікаў жанру байкі ў беларускай літаратуры
7115 гадоў з дня нараджэння Цітовіча Генадзя Іванавіча (1910 – 1986), дзеяча харавога мастацтва, дырыжора, народнага артыста Беларусі, народнага артыста СССР
9115 гадоў з дня нараджэння Геніюш Ларысы Антонаўны (1910 – 1983), беларускай паэтэсы
10105 гадоў з пачатку дзейнасці (1920) у Мінску тэатральнай трупы У.І.Галубка (з 1926 г. Беларускі дзяржаўны вандроўны тэатр, з 1932 г. Беларускі трэці дзяржаўны тэатр, існаваў да 1938 г.)
95 гадоў з часу адкрыцця (1930) у Мінску І Усебеларускай сельскагаспадарчай і прамысловай выставы
1375 гадоў з дня нараджэння (1950) Краўчанкі Петра Кузьміча, гісторыка, дыпламата, дзяржаўнага дзеяча Беларусі
14100 гадоў з дня нараджэння Пратасені Віктара Сазонтавіча (1925 – 2001), беларускага жывапісца, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
15185 гадоў з часу адкрыцця (1840) Горы-Горацкай земляробчай школы (з 1848 г. Горы-Горацкі земляробчы інстытут, з 1925 г. Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія, цяпер Беларуская дзяржаўная ордэнаў Кастрычніцкай Рэвалюцыі і Працоўнага Чырвонага Сцяга сельскагаспадарчая акадэмія)
16105 гадоў з дня нараджэння Бяды Леаніда Ігнатавіча (1920 – 1976), удзельніка вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, двойчы Героя Савецкага Саюза
90 гадоў з дня нараджэння Падлужнага Аляксандра Іосіфавіча (1935 – 2005), беларускага мовазнаўца, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
19115 гадоў з дня нараджэння Жаўрука Алеся (сапр. Сінічкін Аляксандр Дзмітрыевіч) (1910 – 1942), беларускага паэта
21100 гадоў з дня нараджэння Сідарэнкі Георгія Іванавіча (1925 – 2014), вучонага ў галіне кардыялогіі, акадэміка Нацынальнай акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі, заслужанага вынаходца Беларусі
25115 гадоў з дня нараджэння Корбана Уладзіміра Іванавіча (1910 – 1971), беларускага сатырыка, байкапісца, заслужанага дзеяча культуры Беларусі
2775 гадоў з дня нараджэння (1950) Каржанеўскай Галіны Анатольеўны, беларускай паэтэсы, драматурга
2965 гадоў з часу стварэння (1960) Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па ахове прыроды (цяпер Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь)
31110 гадоў з дня нараджэння Казекі Янкі (Івана Дарафеевіча) (1915 – 2000), беларускага крытыка і літаратуразнаўца, заслужанага работніка культуры Беларусі


2025 год

Верасень
1125 гадоў з дня нараджэння Баранавых Сымона (сапр. Баранаў Сымон Якаўлевіч) (1900 – 1942), беларускага пісьменніка
115 гадоў з дня нараджэння Раеўскага Андрэя Пятровіча (1910 – 1993), рускага і беларускага рэжысёра і акцёра, заслужанага артыста Беларусі
110 гадоў назад (1915) у мястэчку Баруны Ашмянскага павета (цяпер в. Баруны Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці) створана настаўніцкая семінарыя (існавала да 1933 г.)
3110 гадоў з дня нараджэння Райскага Барыса Іпалітавіча (1915 – 1993), беларускага дырыжора, заслужанага артыста Беларусі
95 гадоў з дня нараджэння Ткачова Паўла Іванавіча (1930 – 1998), беларускага пісьменніка, літаратуразнаўца, заслужанага работніка вышэйшай школы Беларусі
575 гадоў з дня нараджэння (1950) Камкова Уладзіміра Цярэнцьевіча, беларускага артыста балета, народнага артыста Беларусі
7Дзень беларускай пісьменнасці
835 гадоў назад (1990) быў адкрыты Полацкі музей беларускага кнігадрукавання
11170 гадоў з дня нараджэння Раманава Еўдакіма Раманавіча (1855 – 1922), беларускага этнографа, фалькларыста, археолага і мовазнаўца
125 гадоў з дня нараджэння Русіянава Івана Мікітавіча (1900 – 1984), удзельніка баёў у Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Героя Савецкага Саюза
14105 гадоў з часу адкрыцця (1920) у Мінску Беларускага дзяржаўнага тэатра (з 1926 г. Першы беларускі дзяржаўны тэатр, з 1944 г. імя Я.Купалы, з 1955 г. акадэмічны, з 1993 г. Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Я.Купалы)
16105 гадоў назад (1920) створаны Дом-музей Адама Міцкевіча ў Навагрудку
20115 гадоў з дня нараджэння Лыкава Аляксея Васілевіча (1910 – 1974), вучонага ў галіне цепла- і масапераносу, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі і тэхнікі Расіі
21120 гадоў з дня нараджэння Чуніхіна Сяргея Антонавіча (1905 – 1985), матэматыка, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
110 гадоў з дня нараджэння Папова Іосіфа Сцяпанавіча (1915 – 1984), беларускага рэжысёра, педагога, народнага артыста Беларусі
105 гадоў з дня нараджэння Мусінскага Сяргея Сцяпанавіча (1920 – 2008), заслужанага архітэктара Беларусі
100 гадоў з дня нараджэння Романа Алега Уладзіслававіча (1925 – 2013), вучонага ў галіне парашковай металургіі, акадэміка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі і тэхнікі Беларусі
25130 гадоў з дня нараджэння Лявіцкай (па мужу Лёсік) Ванды Антонаўны (1895 – 1968), беларускай пісьменніцы
29145 гадоў з дня нараджэння Сахарава Сяргея Пятровіча (1880 – 1954), беларускага фалькларыста, этнографа, педагога


2025 год

Кастрычнік
195 гадоў з часу стварэння (1930) Беларускай студыі оперы і балета (створана на базе спецыяльнага вышэйшага опернага класа Беларускага дзяржаўнага тэхнікума, у 1933 г. рэарганізавана ў Дзяржаўны тэатр оперы і балета БССР, з 1940 г. Вялікі, з 1964 г. акадэмічны, з 1994 г. Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь, з 1996 г. Нацыянальны акадэмічны тэатр балета Рэспублікі Беларусь і Нацыянальны акадэмічны тэатр оперы Рэспублікі Беларусь, цяпер Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета Рэспублікі Беларусь)
485 гадоў з дня нараджэння (1940) Алая Анатоля Іванавіча, беларускага рэжысёра, аператара, сцэнарыста дакументальнага кіно, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
6Дзень архівіста
75 гадоў з дня нараджэння (1950) Траяна Юрыя Антонавіча, беларускага артыста балета, народнага артыста Беларусі
7265 гадоў з дня нараджэння Агінскага Міхала Клеафаса (1765 – 1833), кампазітара, дыпламата, дзяржаўнага дзеяча
125 гадоў з дня нараджэння Смольскага Мікалая Уладзіслававіча (1905 – 1976), батаніка, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
10100 гадоў з дня нараджэння Арцёменка Кацярыны Гаўрылаўны (1925 – 1998), майстра пляцення мастацкіх вырабаў з саломы, заснавальніка саломапляцення, заслужанага работніка культуры Беларусі
85 гадоў з дня нараджэння Тарасава Канстанціна Іванавіча (1940 – 2010), беларускага пісьменніка, публіцыста
1485 гадоў з дня нараджэння Іванова Леаніда Леанідавіча (1940 – 2009), беларускага дырыжора, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі, народнага артыста Беларусі
15120 гадоў з дня нараджэння Чабатарова Рамана Сямёнавіча (1905 – 1981), беларускага вучонага ў галіне паразіталогіі, акадэміка Акадэміі навук Беларусі
16115 гадоў з дня нараджэння Падкавырава Пятра Пятровіча (1910 – 1977), беларускага кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
85 гадоў з дня нараджэння Заборава Барыса Абрамавіча (1935 – 2021), беларускага жывапісца, графіка
85 гадоў з дня нараджэння (1940) Шатэрніка Аляксандра Сяргеевіча, беларускага скульптара, жывапісца
70 гадоў з часу адкрыцця (1955) у Ашмянах раённага краязнаўчага музея імя Ф.Багушэвіча
17125 гадоў з дня нараджэння Гембіцкага Ібрагіма Рафаілавіча (1900 – 1974), беларускага графіка
19135 гадоў з дня нараджэння Палуяна Сяргея Епіфанавіча (1890 – 1910), беларускага пісьменніка, публіцыста, аднаго з пачынальнікаў беларускай прафесійнай літаратурнай крытыкі
26215 гадоў з дня нараджэння Дмахоўскага Генрыха Міхайлавіча (1810 – 1863), беларускага скульптара, аднаго з кіраўнікоў рэвалюцыйнага руху ў Беларусі і Польшчы
27150 гадоў з дня нараджэння Клейнбарта Льва Максімавіча (1875 – 1950), крытыка, публіцыста, даследчыка беларускай літаратуры
3195 гадоў назад (1930) у Гомелі адкрыты аграпедагагічны інстытут (з 1933 г. педагагічны інстытут, з 1938 г. імя Чкалава, з 1969 г. Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт, з 1988 г. імя Ф.Скарыны)
95 гадоў з дня нараджэння Гумілеўскага Льва Мікалаевіча (1930 – 2021), беларускага скульптара, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі, народнага мастака Беларусі
65 гадоў з часу адкрыця (1960) Беларускага навукова-даследчага інстытута анкалогіі і медыцынскай радыялогіі Міністэрства аховы здароўя Беларусі (з 1965 г. у пас. Лясны Мінскага раёна, цяпер дзяржаўная ўстанова “Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр анкалогіі и медыцынскай радыялогіі імя М.М.Аляксандрава”)


2025 год

Лістапад
1130 гадоў з дня нараджэння Крыловіча Уладзіміра Мікалаевіча (1895 – 1937), беларускага акцёра, заслужанага артыста Беларусі
45 гадоў назад (1980) адкрыты Гродзенскі абласны тэатр лялек
3135 гадоў з дня нараджэння Бонч-Асмалоўскага Глеба Анатольевіча (1890 – 1943), беларускага антраполага і археолага
6225 гадоў з дня нараджэння Ходзькі Леанарда (1800 – 1871), беларускага гісторыка, публіцыста, бібліёграфа, выдаўца
7Дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі
95 гадоў назад (1930) уведзена ў дзеянне Магілёўская фабрыка штучнага валакна (з 1945 г. завод штучнага валакна імя В.Куйбышава, з 1975 г. у Магілёўскім вытворчым аб’яднанні “Хімвалакно”, цяпер адкрытае акцыянернае таварыства “Магілёўхімвалакно”)
8110 гадоў з дня нараджэння Супруненкі Дзмітрыя Аляксеевіча (1915 – 1990), матэматыка, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
985 гадоў назад (1940) у Мінску ўступіў у лік дзеючых хлебазавод “Аўтамат”, буйнейшы ў Беларусі
12105 гадоў з дня нараджэння Макаёнка Андрэя Ягоравіча (1920 – 1982), беларускага драматурга, народнага пісьменніка Беларусі
1395 гадоў з дня нараджэння (1930) Крыкавай Валянціны Іванаўны, беларускай артысткі балета, педагога, народнай артысткі Беларусі
15100 гадоў назад (1925) выйшла ў эфір 1-я перадача Беларускай шырокавяшчальнай радыёстанцыі
16120 гадоў з дня нараджэння Скрыгана Яна (Івана Аляксеевіча) (1905 – 1992), беларускага пісьменніка, заслужанага работніка культуры Беларусі
1995 гадоў з дня нараджэння Салаухіна Рэма Іванавіча (1930 – 1988), вучонага ў галіне фізікі і газадынамікі, акадэміка Акадэміі навук Беларусі
2090 гадоў з дня нараджэння (1935) Апіёка Мікалая Афанасьевіча, беларускага жывапісца, графіка, сцэнографа, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
75 гадоў з дня нараджэння (1950) Ткачонка Аляксандра Леанідавіча, беларускага акцёра, народнага артыста Беларусі
21125 гадоў з дня нараджэння Дзянісава Міхаіла Іванавіча (1900 – 1971), беларускага спевака, народнага артыста Беларусі
115 гадоў з дня нараджэння Судніка Міхаіла Раманавіча (1910 – 1995), беларускага мовазнаўца, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
23125 гадоў з дня нараджэння Ярмолінай Ларысы Аляксандраўны (1900 – 1984), беларускай актрысы, тэатральнага дзеяча, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
115 гадоў з дня нараджэння Міронава Аляксандра Яўгенавіча (1910 – 1992), беларускага пісьменніка, заслужанага работніка культуры Беларусі
24120 гадоў з дня нараджэння Любімава Льва Уладзіміравіча (1905 – 1977), беларускага і рускага дырыжора, народнага артыста Беларусі
2545 гадоў з часу адкрыцця (1980) на Буйніцкім полі пад Магілёвым мемарыяльнага знака ў гонар К.М.Сіманава
26100 гадоў з дня нараджэння Семянякі Юрыя Уладзіміравіча (1925 – 1990), беларускага кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтва Беларусі, народнага артыста Беларусі
95 гадоў з дня нараджэння Караткевіча Уладзіміра Сямёнавіча (1930 – 1984), беларускага пісьменніка, драматурга, публіцыста, перакладчыка, кінасцэнарыста
27125 гадоў з дня нараджэння Пукста Рыгора Канстанцінавіча (1900 – 1960), беларускага кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
30105 гадоў з часу адкрыцця (1920) у Мінску Беларускага аддзялення Дзяржаўнага выдавецтва Беларусі (з 1963 г. выдавецтва “Беларусь”, цяпер рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства “Выдавецтва “Беларусь”)


2025 год

Снежань
1100 гадоў з часу стварэння (1920) пры Віленскім універсітэце Беларускага студэнцкага саюза (існаваў да 1939 г.)
65 гадоў назад (1960) уведзены ў эксплуатацыю Віцебскі тэлевізійны цэнтр
265 гадоў з дня нараджэння (1960) Дадышкіліяні Натэлы Атараўны, беларускай артысткі балета, заслужанай артысткі Беларусі
455 гадоў з часу выхаду (1970) Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб узнагароджанні Гомеля ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга
6225 гадоў з дня нараджэння Ходзькі Іосіфа Іванавіча (1800 – 1881), беларускага падарожніка, геадэзіста, ваеннага тапографа
100 гадоў назад (1925) адкрылася І Усебеларуская мастацкая выстава
890 гадоў з дня нараджэння Скобелева Эдуарда Марцінавіча (1935 – 2017), беларускага пісьменніка, заслужанага дзеяча культуры Беларусі
13100 гадоў з дня нараджэння Кудрашовай Клаўдзіі Кузьмінічны (1925 – 2012), беларускай і рускай спявачкі, народнай артысткі Беларусі, народнай артысткі СССР
14120 гадоў з дня нараджэння Дарожкіна Мікалая Апанасавіча (1905 – 1993), міколага і фітапатолага, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі
15175 гадоў з дня нараджэння Судзілоўскага Мікалая Канстанцінавіча (1850 – 1930), рэвалюцыянера-народніка, дзеяча міжнароднага рэвалюцыйнага руху, вучонага, ураджэнца Магілёва
16120 гадоў з дня нараджэння Сярдобава Мікалая Мікалаевіча (1905 – 1990), беларускага спевака, педагога, народнага артыста Беларусі
1860 гадоў назад (1965) у Мінску ўступіў у лік дзеючых Мінскі гарадскі малочны завод № 2, буйнейшы ў Беларусі (з 1989 г. арэнднае прадпрыемства “Мінскі гарадскі малочны завод № 2”, з 1997 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Гармалзавод № 2”, з 2014 г. філіял “Малочны гасцінец” адкрытага акцыянернага таварыства “Мінскі малочны завод № 1”, цяпер рэспубліканскае вытворча-гандлёвае ўнітарнае прадпрыемства «Малочны гасцінец»)
20185 гадоў з дня нараджэння Альхімовіча Казіміра (1840 – 1916), беларускага жывапісца і графіка
165 гадоў з дня нараджэння Карскага Яўфімія Фёдаравіча (1860 – 1931), філолага, этнографа, аўтара прац па гісторыі беларускай мовы, беларускай і рускай палеаграфіі і фальклору
135 гадоў з дня нараджэння Марыкса Аскара Пятровіча (1890 – 1976), беларускага мастака тэатра, графіка, педагога, народнага мастака Беларусі
105 гадоў з дня нараджэння Гутковіча Аляксандра Залманавіча (1920 – 1989), беларускага рэжысёра тэлебачання, драматурга, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
21135 гадоў з дня нараджэння Аладава Мікалая Ільіча (1890 – 1972), беларускага кампазітара і педагога, народнага артыста Беларусі
2355 гадоў з часу выхаду (1970) Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР аб узнагароджанні Мінскай вобласці другім ордэнам Леніна
25Ражство Хрыстова (каталіцкае)
125 гадоў назад (1900) заснавана Мінская абласная бібліятэка імя А.С.Пушкіна
28115 гадоў з дня нараджэння Шацілы Івана Браніслававіча (1910 – 1977), беларускага акцёра, народнага артыста Беларусі
3035 гадоў назад (1990) уступіла ў лік дзеючых 2-я лінія Мінскага метрапалітэна
31140 гадоў з дня нараджэння Кедрава – Зіхмана Аскара Карлавіча (1885 – 1964), аграхіміка, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, акадэміка Усесаюзнай акадэміі сельскагаспадарчых навук імя Леніна, акадэміка Акадэміі сельскагаспадарчых навук Беларусі
90 гадоў з дня нараджэння (1935) Малышавай Клары Мікалаеўны, беларускай артысткі балета, педагога, народнай артысткі Беларусі
80 гадоў назад (1945) з пачатку выдання “Настаўніцкай газеты”
50 гадоў назад (1975) пад Мінскам адкрыўся санаторый “Аксакаўшчына” (з 1986 г. Навукова-даследчы інстытут медыцынскай радыялогіі, цяпер дзяржаўная ўстанова “Рэспубліканская клінічная бальніца медыцынскай рэабілітацыі”)